Biến hiệu quả năng lượng thành lợi nhuận: Khi những “quả mọng dễ hái” cũng có thể đem lại hiệu quả đáng kể
Bài viết tổng hợp các Kết luận và Khuyến nghị từ báo cáo “Khảo sát hiện trạng áp dụng và tiềm năng khai thác các công nghệ hiệu quả năng lượng trong một số lĩnh vực công nghiệp tại Việt Nam” của Chương trình Hợp tác Đối tác Năng lượng Việt Nam – Đan Mạch giai đoạn 2020-2025 (DEPP3).
Có một nghịch lý đang diễn ra trong nhiều nhà máy Việt Nam: dù sở hữu nhiều công nghệ có thể tiết kiệm năng lượng (TKNL) như lò hơi, máy nén khí, hệ thống lạnh... nhưng họ vẫn đang để “tiền rơi qua kẽ tay” vì chưa biết cách sử dụng chúng hiệu quả.
Nghiên cứu “Khảo sát hiện trạng áp dụng và tiềm năng khai thác các công nghệ hiệu quả năng lượng trong một số lĩnh vực công nghiệp tại Việt Nam” từ Chương trình DEPP3 đã cung cấp một phân tích toàn diện đối với 4 công nghệ phổ biến: nén khí, làm lạnh công nghiệp, lò hơi và thông gió.
Tập trung vào 4 ngành công nghiệp then chốt gồm Dệt may, Chế biến thực phẩm, Giấy và Bia, báo cáo đã chỉ ra những “khoảng trống” quan trọng dẫn đến sự lãng phí năng lượng lớn đang diễn ra trong các ngành công nghiệp được khảo sát.
Bên cạnh việc chỉ ra một số vấn đề chính, báo cáo cũng đề xuất một lộ trình hành động với những giải pháp từ đơn giản, chi phí thấp như xử lý bảo trì đến phức tạp như tối ưu hóa quy trình và nâng cấp công nghệ, để doanh nghiệp tối ưu sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh.
Khoảng cách giữa Tiềm năng và Thực tế
Dữ liệu khảo sát từ báo cáo cho thấy còn khoảng cách lớn giữa tiềm năng và hành động thực tế. Rất nhiều “quả mọng dễ hái” (low-hanging fruits) – giải pháp dễ thực hiện và chi phí thấp, thực tế vẫn chưa được phần lớn doanh nghiệp khai thác hiệu quả.
Với ngành dệt may, đến 90% các nhà máy tham gia khảo sát chưa triển khai đầy đủ chương trình kiểm soát rò rỉ khí nén. Tương tự, 95% doanh nghiệp chưa thiết lập quy trình bảo trì bẫy hơi định kỳ.
Tình trạng tương tự cũng diễn ra ở ngành chế biến thực phẩm, khi 97% nhà máy vẫn còn dư địa lớn để cải thiện bảo trì hệ thống lạnh và 84% đang bỏ lỡ các cơ hội tiết kiệm năng lượng từ việc xả khí không ngừng.
Phân tích tiềm năng TKNL của hệ thống lạnh công nghiệp của ngành chế biến thực phẩm. Nguồn: Chương trình DEPP3.
Báo cáo chỉ ra rằng để TKNL không nhất thiết phải đầu tư lắp đặt toàn bộ các hệ thống mới. Ngay cả những giải pháp đơn giản, dễ thực hiện, vẫn có thể đem lại lợi ích TKNL đáng kể nếu được áp dụng đúng cách.
Doanh nghiệp có thể đạt mức tiết kiệm năng lượng từ 13%-19% cho bốn hệ thống công nghệ kể trên chỉ bằng cách áp dụng các giải pháp ngắn hạn, như khắc phục rò rỉ hoặc tối ưu hóa áp suất.
Nếu kết hợp với các giải pháp đầu tư công nghệ trung và dài hạn, tổng mức TKNL có thể đạt đến 38% ở ngành giấy và 32% ở ngành bia.
Tiềm năng TKNL trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn của cả 4 công nghệ trong các ngành công nghiệp được chọn. Nguồn: Chương trình DEPP3.
Cụ thể, trong ngành giấy và ngành bia, khảo sát chỉ ra mức TKNL trung bình 11% có thể đạt được bằng cách khắc phục rò rỉ khí hoặc tối ưu hóa điều khiển lò hơi. Cả hai giải pháp này đều đơn giản, thời gian hoàn vốn ngắn dưới 1 năm. Đây là những “mỏ vàng lộ thiên” mà nhiều doanh nghiệp đang bỏ qua.
Đối với lò hơi, nếu kết hợp các giải pháp đầu tư công nghệ trung và dài hạn, tổng tiềm năng TKNL có thể lên tới 35-38% trong cả 4 ngành.
Ngành giấy và chế biến thực phẩm có biên độ TKNL lớn nhất nếu áp dụng các giải pháp liên quan đến hệ thống nén khí hoặc lò hơi. Tiềm năng TKNL có thể đạt tới 40% cho hệ thống nén khí và 38% cho hệ thống lò hơi nếu kết hợp vận hành thông minh với nâng cấp kỹ thuật ở mức vừa phải, như tối ưu hóa vận hành và giảm rò rỉ.
Tiềm năng TKNL trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn của hệ thống lò hơi trong ngành chế biến thực phẩm. Nguồn: Chương trình DEPP3.
Rào cản nhận thức và kỹ năng
Theo ông Mã Khai Hiền, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển về Tiết kiệm Năng lượng (ENERTEAM), trở ngại chính không nằm ở công nghệ mà là con người.
“Việc thiếu dữ liệu giám sát và thói quen vận hành theo kinh nghiệm cũ đang kìm hãm khả năng khai thác các hệ thống tốt hơn”, ông Hiền chia sẻ.
Theo chuyên gia Mã Khai Hiền, để khắc phục điều này doanh nghiệp cần áp dụng hai chiến lược chính. Một là kiểm tra thường xuyên để ngăn ngừa tổn thất năng lượng. Hai là việc thuê nhân sự có chất lượng cũng rất quan trọng để vận hành các hệ thống thiết bị một cách hiệu quả.
“Mức hiệu quả năng lượng cao hơn hoàn toàn có thể đạt được nếu doanh nghiệp tuyển dụng các cán bộ quản lý năng lượng đã được đào tạo, kết hợp với việc thuê các kiểm toán viên năng lượng và chuyên gia bên ngoài”, chuyên gia Mã Khai Hiền nhận định.
Báo cáo cung cấp thông tin về một số sai lầm phổ biến và giải pháp khuyến nghị, từ đơn giản đến tương đối phức tạp, nhờ đó hỗ trợ doanh nghiệp xác định được các giải pháp đơn giản có thể triển khai ngay để cắt giảm chi phí vận hành và nâng cao lợi nhuận.
Với góc nhìn thực tiễn, số liệu và khuyến nghị rõ ràng, chúng tôi hy vọng báo cáo này là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị cho doanh nghiệp, hiệp hội và đơn vị tư vấn hiệu quả năng lượng.
Khám phá Công cụ đánh giá nhanh được phát triển từ báo cáo: [
Checklist]
Tham khảo báo cáo đầy đủ tại đây: [
Link]
Để biết thêm thông tin, vui lòng liên hệ: - Bà Nguyễn Hương Giang | Điện thoại: +84 8370 444 44
- Văn phòng DEPP3 | Địa chỉ: Phòng 318, Nhà B, 54 Hai Bà Trưng, Phường Cửa Nam, Hà Nội
- Website: depp3.vn | coe.depp3.vn
|
CHƯƠNG TRÌNH DEPP3
20 dự án
13 ngành công nghiệp
15 tỉnh/thành phố.gif)
.jpg?w=425&h=239&mode=crop)
.jpg?w=425&h=239&mode=crop)
