TRUNG TÂM XUẤT SẮC VỀ HIỆU QUẢ NĂNG LƯỢNG

Rất nhiều doanh nghiệp công nghiệp đã nhận thức rõ vai trò quan trọng của tiết kiệm năng lượng trong giảm chi phí, tăng hiệu suất và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững. Thế nhưng, thiếu hụt kiến thức chuyên môn - từ phân tích dòng năng lượng, đánh giá rủi ro kỹ thuật, tài chính, đến lập báo cáo tiền khả thi/khả thi - đang khiến nhiều dự án tiềm năng không thể triển khai trong thực tế.

Ông Vũ Văn Chiến – Tổng Giám đốc Công ty CP Sông Đà Cao Cường chia sẻ: “Hiện nay, trong quá trình triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng tại doanh nghiệp nói chung và tại Công ty Sông Đà Cao Cường nói riêng, chúng tôi gặp một số khó khăn, đặc biệt là việc tiếp cận các hỗ trợ kỹ thuật chuyên sâu từ đội ngũ chuyên gia. Cụ thể, các tư vấn về giải pháp tiết kiệm năng lượng hiện nay vẫn còn khá hạn chế, chưa đáp ứng được nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.”

Tương tự, tại Công ty CP Lâm nghiệp Tháng Năm, dù muốn nhưng những rào cản gặp phải trong quá trình triển khai các giải pháp tiết kiệm năng lượng cũng khiến doanh nghiệp này còn e dè. Ông Nguyễn Thế Mai – Tổng Giám đốc Công ty cho biết: “Rào cản đầu tiên mà chúng tôi gặp phải là về mặt công nghệ. Bên cạnh đó, nhận thức của đội ngũ cán bộ, công nhân viên về vấn đề tiết kiệm năng lượng cũng còn nhiều hạn chế. Thứ hai là trình độ chuyên môn của anh em kỹ thuật hiện tại có thể chưa đáp ứng được yêu cầu để triển khai các giải pháp một cách hiệu quả.”

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở phía doanh nghiệp, mà còn xuất phát từ năng lực của các đơn vị tư vấn. Hiện nay, nhiều đơn vị tư vấn vẫn chưa đủ năng lực để xây dựng các báo cáo kỹ thuật và tài chính có chất lượng cao, dẫn đến việc các báo cáo này chưa đủ sức thuyết phục các tổ chức tài chính hoặc ngân hàng trong việc xem xét cấp vốn cho các dự án tiết kiệm năng lượng.

Các báo cáo thiếu cơ sở định lượng, thiếu đánh giá rủi ro, và không xác định rõ lợi ích đầu tư - điều vốn là yêu cầu bắt buộc khi doanh nghiệp cần tiếp cận nguồn vốn tín dụng xanh.

Do đó, việc xây dựng một lực lượng chuyên gia được đào tạo bài bản để tư vấn, đánh giá và triển khai các dự án tiết kiệm năng lượng chính là “chìa khóa” thúc đẩy hiệu quả năng lượng tại Việt Nam.

Nhằm giải quyết vấn đề này, Chương trình Hợp tác Đối tác Năng lượng Việt Nam - Đan Mạch giai đoạn 2020 – 2025 (DEPP3) đã triển khai một chương trình nâng cao năng lực trên cơ sở các nghiên cứu tình hình thực tiễn tại Việt Nam, kinh nghiệm, kiến thức của chuyên gia Đan Mạch để thiết kế và tổ chức chương trình đào tạo chuyên sâu giành cho các chuyên gia kỹ thuật đến từ các đơn vị tư vấn về tiết kiệm năng lượng, các trường đại học, viện nghiên cứu đại diện cho 3 miền tại Việt Nam.

Chương trình đào tạo của DEPP3 được tổ chức với nhiều hình thức kết hợp giữa lý thuyết và thực hành bao gồm như tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn, các tọa đàm kỹ thuật cũng như thực hành kiểm toán năng lượng tại các doanh nghiệp công nghiệp. Chương trình đào tạo có sự tham gia của các công ty kiểm toán năng lượng, các doanh nghiệp công nghiệp, các ngân hàng, tổ chức tài chính và các giảng viên trong lĩnh vực hiệu quả năng lượng.

Với sự hỗ trợ của đội ngũ chuyên gia quốc tế, các chuyên gia trong nước đã có cơ hội tiếp cận những kiến thức, phương pháp và công cụ hiện đại trong lĩnh vực kiểm toán năng lượng, lập báo cáo nghiên cứu khả thi, đánh giá rủi ro công nghệ và tài chính. Điều này không chỉ giúp nâng cao năng lực chuyên môn mà còn góp phần từng bước hình thành một đội ngũ tư vấn chất lượng cao, đủ khả năng đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi sang mô hình sản xuất hiệu quả năng lượng và bền vững hơn.

Ông Mã Khai Hiền, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển về Tiết kiệm năng lượng (ENERTEAM) chia sẻ: “Thông qua các buổi tập huấn, đào tạo trong khuôn khổ Chương trình DEPP3 đã giúp chúng tôi không chỉ cập nhật kiến thức mà còn tiếp cận các công cụ hiện đại như Energy Mapping - sơ đồ năng lượng. Đây là một phương pháp cực kỳ hiệu quả để phân tích dòng năng lượng trong nhà máy, xác định lãng phí, và từ đó đưa ra đề xuất cải tiến có cơ sở. Quan trọng hơn, các chuyên gia quốc tế cũng hướng dẫn cách lập báo cáo khả thi theo logic tài chính - kỹ thuật sát với tiêu chuẩn ngân hàng.”

Cùng quan điểm với ông Mã Khai Hiền, ông Nguyễn Xuân Quang, Giám đốc Công ty Cổ phần Năng lượng Môi trường ENERVI Việt Nam nhấn mạnh: “Chúng tôi đánh giá cao phần đào tạo về phân tích lợi ích đầu tư và đánh giá rủi ro. Trước đây nhiều chuyên gia trong nước mạnh về kỹ thuật nhưng yếu về tài chính. Nay được đào tạo bài bản, chúng tôi có thể xây dựng báo cáo tích hợp cả hai yếu tố, từ đó giúp dự án dễ được phê duyệt hơn.”

Ông Jorgen Hvid, Cố vấn dài hạn của Chương trình DEPP3 nhận định: “Vấn đề không nằm ở chỗ doanh nghiệp thiếu ý tưởng, mà ở chỗ họ không có một ‘đội kỹ thuật mạnh’ để biến ý tưởng đó thành một dự án đúng chuẩn, có tính thuyết phục với ngân hàng hoặc nhà đầu tư. Lực lượng tư vấn hiện nay vẫn thiếu chuẩn hóa và phân tán.

Tính đến tháng 5/2025, đã có hơn 150 đối tượng được hưởng lợi từ chương trình đào tạo của Chương trình DEPP3, bao gồm 55 kiểm toán viên năng lượng và 95 cán bộ kỹ thuật tại các doanh nghiệp. Chương trình DEPP3 kỳ vọng, thông qua các khóa tập huấn chuyên sâu, các học viên không chỉ được nâng cao kiến thức chuyên môn, cập nhật các công cụ và phương pháp đánh giá hiện đại mà còn được trao đổi trực tiếp với các chuyên gia quốc tế giàu kinh nghiệm. Chương trình DEPP3 đã có những đóng góp quan trọng trong quá trình phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường và thúc đẩy triển khai hiệu quả các dự án tiết kiệm năng lượng trên cả nước.